Sundarakanda Sarga (Chapter) 41 – sundarakāṇḍa ēkacatvāriṁśaḥ sargaḥ
|| pramadāvanabhañjanam ||
sa ca vāgbhiḥ praśastābhirgamiṣyanpūjitastayā |
tasmāddēśādapakramya cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||
alpaśēṣamidaṁ kāryaṁ dr̥ṣṭēyamasitēkṣaṇā |
trīnupāyānatikramya caturtha iha dr̥śyatē || 2 ||
na sāma rakṣaḥsu guṇāya kalpatē
na dānamarthōpacitēṣu yujyatē |
na bhēdasādhyā baladarpitā janāḥ
parākramastvēva mamēha rōcatē || 3 ||
na cāsya kāryasya parākramādr̥tē
viniścayaḥ kaścidihōpapadyatē |
hatapravīrā hi raṇē hi rākṣasāḥ
kathaṁ-cidīyuryadihādya mārdavam || 4 ||
kāryē karmaṇi nirdiṣṭē yō bahūnyapi sādhayēt |
pūrvakāryāvirōdhēna sa kāryaṁ kartumarhati || 5 ||
na hyēkaḥ sādhakō hētuḥ svalpasyāpīha karmaṇaḥ |
yō hyarthaṁ bahudhā vēda sa samarthō:’rthasādhanē || 6 ||
ihaiva tāvatkr̥taniścayō hyahaṁ
yadi vrajēyaṁ plavagēśvarālayam |
parātmasaṁ-mardaviśēṣatattvavi-
-ttataḥ kr̥taṁ syānmama bhartr̥śāsanam || 7 ||
kathaṁ nu khalvadya bhavētsukhāgataṁ
prasahya yuddhaṁ mama rākṣasaiḥ saha |
tathaiva khalvātmabalaṁ ca sārava-
-tsaṁ-mānayēnmāṁ ca raṇē daśānanaḥ || 8 ||
tataḥ samāsādya raṇē daśānanaṁ
samantrivargaṁ sabalaprayāyinam |
hr̥di sthitaṁ tasya mataṁ balaṁ ca vai
sukhēna matvāhamitaḥ punarvrajē || 9 ||
idamasya nr̥śaṁsasya nandanōpamamuttamam |
vanaṁ nētramanaḥkāntaṁ nānādrumalatāyutam || 10 ||
idaṁ vidhvaṁsayiṣyāmi śuṣkaṁ vanamivānalaḥ |
asminbhagnē tataḥ kōpaṁ kariṣyati daśānanaḥ || 11 ||
tatō mahatsāśvamahārathadvipaṁ
balaṁ samādēkṣyati rākṣasādhipaḥ |
triśūlakālāyasapaṭ-ṭasāyudhaṁ
tatō mahadyuddhamidaṁ bhaviṣyati || 12 ||
ahaṁ tu taiḥ samyati caṇḍavikramaiḥ
samētya rakṣōbhirasahyavikramaḥ |
nihatya tadrāvaṇacōditaṁ balaṁ
sukhaṁ gamiṣyāmi kapīśvarālayam || 13 ||
tatō mārutavatkruddhō mārutirbhīmavikramaḥ |
ūruvēgēna mahatā drumān kṣēptumathārabhat || 14 ||
tatastu hanumānvīrō babhañja pramadāvanam |
mattadvijasamāghuṣṭaṁ nānādrumalatāyutam || 15 ||
tadvanaṁ mathitairvr̥kṣairbhinnaiśca salilāśayaiḥ |
cūrṇitaiḥ parvatāgraiśca babhūvāpriyadarśanam || 16 ||
nānāśakuntavirutaiḥ prabhinnaiḥ salilāśayaiḥ |
tāmraiḥ kilasayaiḥ klāntaiḥ klāntadrumalatāyutam || 17 ||
na babhau tadvanaṁ tatra dāvānalahataṁ yathā |
vyākulāvaraṇā rējurvihvalā iva tā latāḥ || 18 ||
latāgr̥haiścitragr̥haiśca nāśitai-
-rmahōragairvyālamr̥gaiśca nirdhutaiḥ |
śilāgr̥hairunmathitaistathā gr̥haiḥ
pranaṣṭarūpaṁ tadabhūnmahadvanam || 19 ||
sā vihvalā:’śōkalatāpratānā
vanasthalī śōkalatāpratānā |
jātā daśāsyapramadāvanasya
kapērbalāddhi pramadāvanasya || 20 ||
sa tasya kr̥tvā:’rthapatērmahākapi-
-rmahadvyalīkaṁ manasō mahātmanaḥ |
yuyutsurēkō bahubhirmahābalaiḥ
śriyā jvalaṁstōraṇamāsthitaḥ kapiḥ || 21 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē ēkacatvāriṁśaḥ sargaḥ || 41 ||
